Ἅγιος Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης – π. Ἀνανίας Κουστένης
Γιορτάζει ὁ μεγάλος ἅγιός μας, ὁ πολιοῦχος τῶν Ἀθηνῶν, ὁ ἀρχαῖος δεύτερος ἐπίσκοπός της, ὁ ἅγιος Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης. Μορφωμένος, σοφός, καλόψυχος, γενναῖος, εὐγενής. Ἀρεοπαγίτης. Μέλος τῆς Βουλῆς τοῦ Ἀρείου Πάγου. Στὰ χρόνια τῆς Σταυρώσεως εἶχε πάει στὴν Αἴγυπτο. Ἔγινε τότε σεισμὸς καὶ σκοτάδι καὶ εἶπε: «Ἢ ὁ Θεὸς πάσχει ἢ ὁ κόσμος χάνεται».
Κι ὅταν ἦλθε στὴν Ἀθήνα ὁ μέγας Παῦλος καὶ κήρυξε στὸν Ἄρειο Πάγο, τότε θυμήθηκε καὶ εἶπε: «Ὁ Ἰησοῦς μου, λοιπόν, ἐσταυροῦτο τὴν ἡμέρα ἐκείνη». Καὶ πίστεψε στὸν Χριστό, μαζὶ μὲ ἄλλους μερικούς, καὶ μὲ κάποια γυναῖκα ποὺ ἐλέγετο Δάμαρις. Εἶχε καὶ τὸν δάσκαλό του, τὸν Παῦλο, ἀλλὰ καὶ τὸν ἅγιο Ἱερόθεο, ὁ ὁποῖος ἔφθανε στὰ οὐράνια, ὁ ἅγιος Ἱερόθεος, καὶ μυοῦσε στὰ μυστήρια τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὸν ἅγιο Διονύσιο.
Ἔχει γράψει τὰ «Ἀρεοπαγιτικὰ συγγράμματα», πού ’ναι ὄντως παράδοξα, ὑψηλὰ καὶ σπουδαῖα. Μιλάει ἐκεῖ γιὰ τὸν Παράδεισο, γιὰ τὴ Βασιλεία, γιὰ τόσα πολλὰ καὶ τόσα καλά. Καὶ ὕστερα ἐμαρτύρησε.
Eἴτε ἐδῶ στὰς Ἀθήνας, κατὰ ἀρχαία παράδοση, ποὺ τὸν ἔκαψαν στὴ φωτιά, εἴτε πῆγε στὸ Παρίσι, κατὰ ἄλλη παράδοση, καὶ μαρτύρησε ἐκεῖ, καὶ στὸ τέλος τὸν ἀποκεφάλισαν, μαζὶ μὲ δύο μαθητάς του, τὸν Ρουστικὸ καὶ τὸν Ἐλευθέριο. Κι ὅταν κόψαν τὸ κεφάλι του κι ἔπεσε στὴ γῆ, καὶ τὸ σῶμα του τὸ ἴδιο, κάτω, σηκώθηκε, σὲ μιὰ στιγμή, ὁ ἅγιος Διονύσιος, χωρὶς κεφάλι. Παίρνει στὰ χέρια του τὸ κεφάλι καὶ προχώρησε κάμποσο διάστημα. Καὶ τὸ ἔδωσε στὰ χέρια μιᾶς χριστιανῆς, τῆς Κατούλλας. Καὶ ὕστερα ἐκείνη φρόντισε κι ἔθαψαν τοὺς τρεῖς μάρτυρες. Μεγάλη εἶν’ ἡ χάρη τοῦ ἁγίου Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου, ἂς ἔχομε τὴν εὐχή του καὶ τὴν εὐλογία του. Ἂς σκεπάζει καὶ τὴν πόλη μας ἐδῶ καὶ ὅλους.
Ἀρχιμανδρίτης Ἀνανίας Κουστένης, Φθινοπωρινὸ Συναξάρι, Τόμος Α´