Επικίνδυνη εξέλιξη – Οι ΗΠΑ έδωσαν πράσινο φως στο Ισραήλ για νέα επίθεση στο Ιράν – Θέμα χρόνου το χτύπημα
Η συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Donald Trump με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Benjamin Netanyahu στην Ουάσιγκτον δεν άφησε περιθώρια παρερμηνειών: το Ισραήλ διατηρεί το «ελεύθερο» να πλήξει ξανά το Ιράν, αν κρίνει ότι η Ισλαμική Δημοκρατία επανεκκινεί το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Σύμφωνα με την Wall Street Journal, ο Trump όχι μόνο δεν αντέδρασε σε αυτή τη δήλωση, αλλά φάνηκε διατεθειμένος να ενθαρρύνει μια στρατηγική που συνδυάζει την απειλή ισχύος με τη διπλωματία.
Η σιωπηρή αποδοχή αυτή σηματοδοτεί πολλά —και στέλνει ισχυρό μήνυμα προς την Τεχεράνη: η Ουάσιγκτον, υπό την ηγεσία Trump, δεν διαφωνεί ουσιαστικά με την επιθετική προσέγγιση του Ισραήλ, ακόμα κι αν διατηρεί τη ρητορική περί «διπλωματικής λύσης».
Η συντονισμένη επίθεση – Ο πόλεμος που ξεκίνησε πριν από τη διπλωματία
Η συνάντηση των δύο ηγετών ήρθε σε συνέχεια της 12ήμερης επιχείρησης κατά του Ιράν τον Ιούνιο, όπου το Ισραήλ —με την υποστήριξη των ΗΠΑ— έπληξε τρεις βασικούς πυρηνικούς στόχους της Τεχεράνης: Natanz, Fordow και Isfahan.
Η αμερικανική εμπλοκή δεν ήταν περιφερειακή —συμμετείχε ενεργά σε κλιμακωμένα χτυπήματα δύο ημέρες πριν την κατάπαυση πυρός της 24ης Ιουνίου.
Σύμφωνα με την αμερικανική εκτίμηση, η επίθεση καθυστέρησε το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα κατά 1 έως 2 έτη. Το τι απέγινε, ωστόσο, το ήδη εμπλουτισμένο ουράνιο (έως και 60%) παραμένει άγνωστο.
Υπάρχουν πληροφορίες ότι τμήμα του έχει θαφτεί στα ερείπια των εγκαταστάσεων —αλλά ακόμα και έτσι, μπορεί να εξαχθεί και να χρησιμοποιηθεί.
Εδώ αναδεικνύεται μια κρίσιμη τεχνική αλλά πολιτικά φορτισμένη λεπτομέρεια: η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) θεωρεί το ουράνιο εμπλουτισμένο άνω του 20% ως «άμεσα αξιοποιήσιμο» για πυρηνικά όπλα, χωρίς να απαιτείται περαιτέρω μετατροπή. Επομένως, η ιρανική ικανότητα να παράγει πυρηνικό όπλο δεν έχει εξαλειφθεί —απλώς έχει επιβραδυνθεί.
Διπλωματία υπό όρους – Το νέο δόγμα Trump για Ιράν
Ο Trump όπως αναφέρει η WSJ, φέρεται να προτιμά μια «ειρηνική» επίλυση της διαμάχης, αλλά μέσω της απειλής στρατιωτικής ισχύος. Θέλει, όπως λέει, να «πιέσει» την Τεχεράνη να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, με τελικό στόχο μια νέα συμφωνία που θα απαγορεύει πλήρως την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Ωστόσο, η πρακτική εφαρμογή αυτής της στρατηγικής φανερώνει έναν επικίνδυνο συνδυασμό: διπλωματία υπό την απειλή επαναλαμβανόμενων επιθέσεων. Ουσιαστικά, η Ουάσιγκτον λέει στο Ιράν: «Υπέγραψε ή βομβαρδίζουμε ξανά».
Από τη μεριά του, το Ισραήλ διατηρεί την αυτονομία του. Ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι η Ιερουσαλήμ δεν χρειάζεται «ξεκάθαρο πράσινο φως» από τις ΗΠΑ για να προχωρήσει σε νέα επίθεση. Η δήλωση αυτή φανερώνει ότι το επόμενο πλήγμα είναι θέμα χρόνου —και συγκυρίας.
Επικίνδυνη κατάσταση
Το Ιράν βρίσκεται σε οριακή θέση. Από τη μία, γνωρίζει ότι οποιαδήποτε κλιμάκωση κινδυνεύει να προκαλέσει μεγαλύτερη στρατιωτική επέμβαση από Ισραήλ και ΗΠΑ. Από την άλλη, βλέπει ότι ούτε οι Αμερικανοί, ούτε οι Ισραηλινοί είναι ειλικρινείς στη διπλωματική τους πρόθεση.
Άλλωστε, το ίδιο μοτίβο είχε προηγηθεί και του αιφνιδιαστικού χτυπήματος της 13ης Ιουνίου: φαινομενική διάθεση διαλόγου, που όμως λειτουργούσε ως προπέτασμα καπνού για συντονισμένη επίθεση. Η Τεχεράνη, επομένως, έχει κάθε λόγο να είναι εξαιρετικά επιφυλακτική —αν όχι καχύποπτη— απέναντι σε κάθε «προσφορά» που έρχεται από την Ουάσιγκτον.
Πυρηνικά και πολιτική – Ο Trump επανεφευρίσκει τον εαυτό του
Η επιλογή Trump να εγκρίνει —έστω σιωπηλά— την ισραηλινή επιθετικότητα, ενώ παράλληλα δηλώνει φιλειρηνιστής, θυμίζει μια νέα εκδοχή της «στρατηγικής ασάφειας». Μόνο που εδώ, το ρίσκο δεν αφορά μια ζώνη επιρροής ή μια οικονομική συμφωνία —αφορά την πυρηνική σταθερότητα της Μέσης Ανατολής.
Επιπλέον, αυτή η στρατηγική υπηρετεί και εσωτερικές του επιδιώξεις: να παρουσιαστεί ως ισχυρός ηγέτης, ικανός να «συγκρατήσει» καθεστώτα όπως το ιρανικό, χωρίς μακροχρόνιους πολέμους. Αλλά η πραγματικότητα είναι πολύ πιο επικίνδυνη: μια αποσταθεροποιημένη Ισλαμική Δημοκρατία, πληγωμένη αλλά όχι εξουδετερωμένη, είναι πολύ πιο απρόβλεπτη —και πιθανόν πολύ πιο επιθετική.
Το ερώτημα της επόμενης μέρας
Η μεγάλη ερώτηση δεν είναι αν το Ισραήλ θα επιτεθεί ξανά —αλλά πότε και με ποια αποτελέσματα. Αν το επόμενο χτύπημα δεν εξουδετερώσει εντελώς την πυρηνική δυνατότητα του Ιράν, αλλά το εξωθήσει στην πλήρη ρήξη με τη Δύση, τότε η στρατηγική του Τραμπ μπορεί να μετατραπεί σε μπούμερανγκ.
Και τότε, ο κόσμος ίσως συνειδητοποιήσει ότι η διπλωματία μέσω βομβαρδισμών δεν είναι στρατηγική —είναι αυτοπαγίδευση.
www.bankingnews.gr