Η ΘΕΟΥΤΑ ΗΤΑΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΛΕΓΟΤΑΝ “ΣΕΠΤΟΝ” ΚΑΙ ΕΙΧΕ ΕΛΛΗΝΑ ΔΙΟΙΚΗΤΗ!
Η ιστορία του Σέπτον (της σημερινής Θέουτα) αποτελεί μία από τις πιο ιδιαίτερες σελίδες της ελληνική βυζαντινής παρουσίας στη Δυτική Μεσόγειο, καθώς η πόλη υπήρξε το δυτικότερο προπύργιο της Αυτοκρατορίας με Έλληνα Διοικητή. Η περιοχή, γνωστή στην αρχαιότητα ως Septem Fratres (από τους επτά λόφους της), είχε περάσει από τον έλεγχο Φοινίκων, Ρωμαίων, Ελλήνων και Βανδάλων. Η βυζαντινή της περίοδος ξεκίνησε το 533-534 μ.Χ., όταν ο στρατηγός Βελισάριος, στο πλαίσιο των μεγάλων ανακτητικών εκστρατειών του αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α΄ κατά των Βανδάλων, κατέλαβε τη Βόρεια Αφρική.
Ο Ιουστινιανός αναγνώρισε αμέσως τη στρατηγική σημασία του Σέπτον, το οποίο βρισκόταν ακριβώς πάνω στο Στενό του Γιβραλτάρ, που τότε δεν λεγόταν Γιβραλτάρ, αλλά Ηράκλειες Στήλες. Αντί ο Ιουστινιανός να προσπαθήσει να ελέγξει την ευρύτερη ενδοχώρα, η οποία βρισκόταν υπό τον έλεγχο τοπικών βερβερικών φυλών (Μαυρουσίων), η Κωνσταντινούπολη επικεντρώθηκε στην οχύρωση του ίδιου του λιμανιού. Το Σέπτον ορίστηκε ως έδρα του στρατιωτικού διοικητή Μαυριτανίας (Dux Mauretaniae) και μετατράπηκε σε ένα απόρθητο ναυτικό και στρατιωτικό φυλάκιο. Ο Ιουστινιανός φρόντισε για την ανακατασκευή των τειχών του, την εγκατάσταση ισχυρής φρουράς και την ανέγερση μιας λαμπρής βασιλικής αφιερωμένης στη Θεοτόκο, καθιστώντας την πόλη κέντρο του χριστιανισμού στην περιοχή.
Κατά τη διάρκεια του 6ου και 7ου αιώνα, το Σέπτον λειτούργησε ως το βασικό παρατηρητήριο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στις πύλες του Ατλαντικού, ενώ διοικητικά υπαγόταν αργότερα στο Εξαρχάτο της Καρχηδόνας. Παρά την απομόνωσή του από την πρωτεύουσα και τη σταδιακή αποδυνάμωση της βυζαντινής παρουσίας στη Βόρεια Αφρική εξαιτίας λοιμών και οικονομικής πίεσης, το Σέπτον διατήρησε την αυτονομία και τη στρατηγική του θέση. Μάλιστα, διευκόλυνε τις επικοινωνίες με τη βυζαντινή επαρχία της Σπανίας (στη νότια Ιβηρική) και διατήρησε στενές πολιτικές και εμπορικές σχέσεις με το γειτονικό Βησιγοτθικό Βασίλειο της Ισπανίας.
Η βυζαντινή κυριαρχία στο Σέπτον διατηρήθηκε μέχρι τις αρχές του 8ου αιώνα, όταν η αραβική εξάπλωση σάρωσε τη Βόρεια Αφρική. Η πόλη ήταν το τελευταίο ελληνικό βυζαντινό οχυρό στην Αφρική που έπεσε, γύρω στο 709-711 μ.Χ. Ο τελευταίος διοικητής της πόλης, ο θρυλικός Κόμης Ιουλιανός (ο οποίος σύμφωνα με μεταγενέστερες πηγές διατηρούσε ασαφείς δεσμούς εξάρτησης τόσο από το Βυζάντιο όσο και από τους Βησιγότθους), διευκόλυνε την απόβαση των μουσουλμανικών δυνάμεων υπό τον Ταρίκ ιμπν Ζιγιάντ προς την Ιβηρική Χερσόνησο. Με την κατάληψη της πόλης από τους Άραβες, το βυζαντινό Σέπτον πέρασε στην ισλαμική σφαίρα επιρροής ως Σέμπτα (Sabta), τερματίζοντας οριστικά την παρουσία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στα πέρατα της δυτικής Μεσογείου.
300 χρόνια αργότερα και συγκεκριμένα το 1071 το Βυζάντιο θα αναγκαστεί να χάσει και το τελευταίο έδαφος του το Μπάρι στην Ιταλία και ταυτόχρονα το ίδιο έτος (1071) θα υποχρεωθεί στην ήττα στο Μαντζικέρτ που επέτρεψε την σταδιακή κατάκτηση της Μικρασιατικής χερσονήσου από τους Σελτζούκους Τούρκους.
Θα τα ξαναπούμε σύντομα. “Όλβιος εστίν όστις της Ιστορίας έσχεν μάθησιν” λέει ο Ευριπίδης.
Και μια και λέμε για Ιουστινιανό, ο οποίος έκτισε την Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη, να θυμίσουμε ότι είχε απίστευτη γνώση της Ελληνικής Γλώσσας και Ελληνικής Παιδείας, γι αυτό έγραψε και το
“Ο Μονογενής Υιός και λόγος του Θεού…” που ψάλλομε σε κάθε Θεία Λειτουργία.
πηγή – Νίκος Ε. Μαστοράκης
