Ο προφήτης Ζαχαρίας, ο πατέρας του Τιμίου Προδρόμου, κουβαλούσε τον πόνο της ατεκνίας του πάντοτε στην άγια Εκκλησία. Κι είναι καλό, όταν έχουμε έναν πόνο ή ένα αίτημα να το εκκλησιοποιούμε. Να το αναθέτουμε στον Κύριο. Και να κάνομε αυτό που λέει πάντοτε η Εκκλησία μας: «Εαυτούς και αλλήλους και πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». π. Ανανίας Κουστένης
π. Ἀνανίας Κουστένης
Στὶς 5 τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου γιορτάζει ἡ Ἐκκλησία μας τὸν Προφήτη Zαχαρία, τὸν πατέρα τοῦ Tιμίου καὶ ἐνδόξου Προφήτου Προδρόμου καὶ Bαπτιστοῦ Ἰωάννου. Kαὶ κατὰ ἄλλο Συναξάριο, γιορτάζει μαζὶ καὶ τὴν ἁγία Ἐλισάβετ, τοὺς γονεῖς τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου. Ἦταν μεγάλη ψυχὴ ὁ Προφήτης Zαχαρίας καὶ ἐδέχετο τὴν ἀειπαρθενία τῆς Θεοτόκου. Γι’ αὐτό, κι ἀφοῦ γέννησε τὸν Χριστό μας καὶ πήγαινε μαζὶ μὲ τὸν Χριστὸ στὸν ναὸ τοῦ Σολομῶντος, τὴν ἔβαλε νὰ κάθεται πάλι ἐκεῖ ποὺ ἦτο αἱ παρθένοι. Αὐτὸ ἐξόργισε τοὺς Ἰουδαίους καὶ τὸν Ἡρώδη, καὶ ὁ Ἡρώδης εἶχε καὶ ἕνα λόγο παραπάνω, γιατὶ ὁ Zαχαρίας ἔκρυψε τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν Πρόδρομο, ἐνῶ ὁ Χριστὸς πῆγε στὴν Αἴγυπτο, πέραν τοῦ Ἰορδάνου, σὲ ἕνα σπήλαιο. Καὶ τώρα βάνει τοὺς Ἰουδαίους νὰ τὸν ἐκδικηθοῦν γιὰ τοὺς δύο λόγους. Γιατὶ ἐδέχετο τὸ ἀειπάρθενον τῆς Θεοτόκου καὶ γιατὶ ἔκρυψε τὸν Bαπτιστὴ τοῦ Kυρίου. Kαὶ τί κάνανε οἱ Ἰουδαῖοι; Tὸν ἐφόνευσαν μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου. Tοὺς τό ’πε ὁ Χριστός, λίγες μέρες πρὶν ἀκόμη σταυρωθεῖ.
Ἂς ἔχομε καὶ τοῦ Προφήτου Zαχαρίου καὶ τῆς ἁγίας Ἐλισάβετ τὶς εὐχὲς καὶ τὶς εὐλογίες καὶ ἂς παρηγορεῖ καὶ πάλι ὁ Χριστός μας τὸ δοκιμαζόμενο ἔθνος μας, τὴ γλυκύτατη πατρίδα μας. Ἂς μὴ φοβούμεθα. Ἂς γίνομε καλύτεροι Χριστιανοί, καὶ ἀντρειωμένοι. Kι ἂς ἀγαπᾶμε τὸν Χριστὸ καὶ τὴν πατρίδα καὶ τὸν πλησίον, κι ἂς κάνομε ἀντίσταση. Nὰ φοβηθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς πολεμᾶνε, γιατὶ ματαιοπονοῦν. Ὅ,τι καὶ ἂν γίνει, ἂν εἴμαστε τοῦ Χριστοῦ, κερδισμένοι θὰ εἴμαστε. Γι’ αὐτό, Συνέλληνες καὶ πατέρες, ἂς κρατήσομε μέχρι τὸ τέλος. Ἡ νίκη ἀνήκει στὸν Χριστό, ἀνήκει στὴν Ἐκκλησία, ἀνήκει στὸν Παράδεισο.
Ἀρχιμανδρίτης Ἀνανίας Κουστένης, Φθινοπωρινὸ Συναξάρι, Τόμος Α´
***
Όπως ο προφήτης Ζαχαρίας ας παρακαλούμε, μέχρι που να γεράσομε
με εμπιστοσύνη. Να το θυμάται Εκείνος και να το ξεχνάμε εμείς.
π. Ανανίας Κουστένης
[…] Είναι καλό να κάνομε Παρακλήσεις και να διαβάζουμε Ακολουθίες και Βίους Αγίων και προπαντός να πηγαίνομε στη Θεία και Άγια Λειτουργία. Αλλάζει το κλίμα. Έρχεται ο ουρανός στη γη. Κατεβαίνει ο Παράδεισος εδώ, με τις λαμπρότητες των αγίων και με κέντρο τον Φιλάνθρωπο Χριστό μας και την Παναγία μας, τη Μητέρα Του και Μητέρα μας.
Έτσι κι ο προφήτης Ζαχαρίας, ο πατέρας του Τιμίου και ενδόξου Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου, ευρίσκετο στο ναό του Σολομώντος. Στο ναό το Νομικό. Στα Ιεροσόλυμα. Και του ‘χε πέσει ο κλήρος, να θυμιάσει στο θυσιαστήριο του θυμιάματος. Να θυμιάσει. Κι έξω ο λαός περίμενε προσευχόμενος.
Τι ωραίο είν’ αυτό! Η ιερωσύνη κι ο λαός του Θεού! Ένα πράγμα. Ενωμένοι, να λατρεύουν τον Κύριο. Και είχε έναν πόνο στην ψυχή ο δίκαιος και άμεμπτος Ζαχαρίας. Ο άγιος αυτός προφήτης. Καθώς και η σύζυγός του Ελισάβετ. Δεν είχαν παιδί. «Ουκ ην αυτοίς τέκνον», όπως σημειώνει ο ιερός Ευαγγελιστής Λουκάς. Κι αυτό τους πονούσε. Τους πονούσε πολύ. Και προσηύχοντο. Το έκαμαν, δηλαδή, θέμα προσευχής και δεήσεως. Το άφηναν με ταπείνωση και ικεσία και με εμπιστοσύνη στα χέρια του Κυρίου.
Πέρασαν χρόνια. Άσπρισαν και γέρασαν. Κι ο Θεός φαινόταν, σαν να μην άκουγε. Κι ο Θεός φαινόταν, σαν να μην ήθελε, να τους δώσει αυτό που ζητούσαν. Κι ήταν, επιπλέον, και η Ελισάβετ στείρα. Τώρα γέρασε κι ο Ζαχαρίας και προοπτική ανθρώπινη δεν υπήρχε. Εκείνοι παρακαλούσαν. Μέχρις ενός σημείου.
Κι αφού είδαν, πως γέρασαν, τ’ άφησαν πια. Ο Θεός, όμως, δεν τους ξέχασε. Ούτε παρέβλεψε ούτε παρείδε τη δέηση και την ικεσία τους. Τους έκαμε θαύμα. Θαύμα μεγάλο. Λειτούργησαν, με τη Χάρη Του, οι φυσικοί νόμοι, και συνελήφθη ο μέγιστος των αγίων. Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος.
Η στοργή και η τρυφερότης και η χαρά της Εκκλησίας μας. Η φιλέρημος τρυγών. Ο άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής. Ο μείζων και περισσότερον προφήτου. Τους έδωσε ένα ο Θεός, ένα, αλλά λέοντα.
Είχε, λοιπόν, τον πόνο του μέσα στην άγια Εκκλησία της Παλαιάς Διαθήκης ο δίκαιος και άμεμπτος Προφήτης Ζαχαρίας. Τον κουβάλησε κει. Τον κουβαλούσε πάντοτε. Κι είναι καλό, όταν έχουμε έναν πόνο ή ένα αίτημα ή ό,τι άλλο, να το μεταφέρομε στην Εκκλησία. Να το εκκλησιοποιούμε. Να το αναθέτουμε στον Κύριο. Και να κάνομε αυτό που λέει πάντοτε η Εκκλησία μας: «Εαυτούς και αλλήλους και πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα».
Μπήκε, λοιπόν, αυτή τη φορά, στο Θυσιαστήριο των Θυμιαμάτων ο προφήτης Ζαχαρίας. Του έλαχε ο κλήρος. Του έπεσε ο κλήρος. Και καθώς ήταν έτοιμος, να θυμιάσει, κι ευωδίαζε ο λιβανωτός, βλέπει εκεί στο Θυσιαστήριο, δίπλα, στα δεξιά μέρη, μια Ουρανία ύπαρξη. Έναν αγγελοπρόσωπο νεανία. Που έλαμπε και άστραφτε.
Συγκινήθηκε και συγκλονίστηκε ο Ζαχαρίας. Και ως άνθρωπος εφοβήθηκε και ταράχτηκε. Όπως η Παναγιά, όταν ο Αρχάγγελος Γαβριήλ εταράχθη επί τω ρήματι της σαρκώσεως του Υιού και Θεού δι’ αυτής και εκ Πνεύματος Αγίου. Γι’ αυτό της είπε κι εκείνος: «Μη φοβού, Μαριάμ».
Κι εδώ είπε στον Ζαχαρία, κατά τον ευαγγελισμόν του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου: «Μη φοβάσαι, Ζαχαρία. Ο Κύριος άκουσε τη δέησή σου. Και θα σου δώσει παιδί. Σπουδαίο και μεγάλο και μοναδικό! Και θα χαρούν πολλοί, με τη Θεία του γέννηση».
Τα ‘χασε ο προφήτης Ζαχαρίας. «Τι είν’ αυτό; Τι θέλει να πει; Και πώς θα γίνει»; τόλμησε να ρωτήσει τον Αρχάγγελο. Τον Θείο επισκέπτη. «Εγώ είμαι γέροντας. Το ίδιο και η σύζυγός μου, η Ελισάβετ. Και επί πλέον είναι και στείρα. Δεν έχομε, λοιπόν, τις προϋποθέσεις, για να συμβεί αυτό που λες».
Κι εκείνος του λέγει: «Εγώ είμαι ο Αρχάγγελος Γαβριήλ. Ο παρεστηκώς τω Θεώ. Που στέκω μπροστά στον Θεό. Που παραστέκομαι δίπλα στον Κύριο. Και εκτελώ τα προστάγματα και τις εντολές και το θέλημά Του. Και θα γίνει μέγας, αυτός που θα γεννηθεί από σένα και θα είναι εγκρατής. Και θα προπορευθεί του Θεανθρώπου και θα ‘χει τη δύναμη και το προφητικόν χάρισμα του προφήτου Ηλιού. Και θα προετοιμάσει την οδόν του Κυρίου. Και θα φέρει πολλούς από το Ισραήλ στον Θεό τους».
Τ’ άκουγε αυτά ο Ζαχαρίας. Και συνέχιζε να είναι έκπληκτος. Και να μένει ενεός. Και είπε με αμφιβολία: «Δεν το πιστεύω. Δεν το βλέπω να γίνεται. Δώσ’ μου ένα σημείο, Αρχάγγελε του Θεού. Δώσ’ μου, πες μου κάτι. Δείξε μου κάτι». Και ο Αρχάγγελος του είπε: «Επειδή δεν επίστεψες στα λόγια του Θεού, θα μείνεις κωφάλαλος. Πάρ’ το σημείο, τώρα. Θα μείνεις κωφάλαλος, μέχρι τη γέννηση του παιδιού». Τι είν’ αυτό; Παιδαγωγία! Βλέπομε και τους αγίους, ακόμη, αδελφοί και πατέρες μου, να έχουν δυσκολία απέναντι στον Θεό μας. Να ολιγοπιστούν. Γιατί κι εκείνοι δεν παύουν, να είναι άνθρωποι. Δεν παύουν, να ζουν εν τω κόσμω. Και να φορούν σάρκα, που λένε οι Πατέρες. Κι επιτρέπει, ακόμη, επί πλέον ο Θεός μας, να ‘χουν και οι άγιοι κάποιες δυσκολίες, για να παίρνομε θάρρος κι εμείς οι υπόλοιποι. Που έχομε δυσκολίες μεγάλες και ελλείψεις και το ‘να και τ’ άλλο. Κι όταν βλέπομε και τον άγιο, να δυσκολεύεται, λέμε: «Αν εκείνος, Θεούλη μου, αν εκείνος έχει δυσκολία, που είναι άγιος, που ‘ναι άμεμπτος, που ‘ναι δίκαιος, που ναι αγωνιστής, που ναι μεγάλος, που ναι σπουδαίος, ε, εγώ ο φτωχός κι ο ελάχιστος κι ο τιποτένιος, που είμαι ένα σκουπίδι, που ‘μαι ένα άχυρο στον άνεμο, πάλι καλά πορεύομαι».
Και παίρνομε θάρρος. Μεγάλο θάρρος. Και προχωρούμε κι εμείς.
Γιατί το χειρότερο πράγμα στον άνθρωπο είναι η απελπισία και η απόγνωση. Και το αίσθημα της κατωτερότητος. Ενώ, αν ελπίζει, όχι στον εαυτό του, ο εαυτός μας τίποτε δεν είναι. Χωρίς τον Κύριο, πάει στο μηδέν και στο τίποτε. Αλλά, όταν έχομε εμπιστοσύνη και ελπίδα στον Κύριο, κρεμόμαστε από ‘κεί. Κρεμόμαστε από ‘κεί! Αφηνόμαστε στα πόδια Του. Κι ό,τι κι αν γίνει, είμαστε κοντά Του.
«Κάνε μας, Κύριε, ό,τι θέλεις. Εμείς θέλομε, να είμαστε δικοί Σου. Να είμαστε κοντά Σου. Καθόμαστε στα πόδια Σου. Θέλεις, να μας κλωτσήσεις; Κλώτσησέ μας. Θέλεις, να μας δοκιμάσεις; Κάνε το. Θέλεις, να μας απορρίψεις; Κάνε το. Θεός και Κύριος είσαι Συ. Και τα πάντα». Αυτό είναι εμπιστοσύνη!
Κι όταν αφεθούμε, με τέτοιες σκέψεις και τέτοια αισθήματα στον Φιλάνθρωπο Θεό, το λιγότερο ηρεμούμε και το περισσότερο γεμίζομε θάρρος. Έχει ανάγκη ο άνθρωπος, να πάρει θάρρος. Να πάρει δύναμη. Γιατί σήμερα, όπως βλέπετε, τα πάντα μας απελπίζουν. Και τα μέσα και τα έξω. Και μας δυσκολεύουν, κατά τον χειρότερο τρόπο.
Όταν, όμως, εμψυχωθούμε από τον Κύριο και την Αγία Του Εκκλησία, είμεθα ως λέοντες. Έχουμε δύναμη. Και προχωρούμε μπροστά. Και το χεράκι Του μας κρατάει. Κι η Χάρη Του μας οδηγεί. Και το φως Του, το ανέσπερον, μας φωτίζει. Και βλέπομε. Κι αυτό είναι σπουδαίο και μεγάλο.
Είπε, λοιπόν, ο Αρχάγγελος στον Ζαχαρία, ότι: «Θα μένεις κωφός και άλαλος απ’ αυτή τη στιγμή, μέχρι τη γέννηση του παιδίου».
Και έγινε! Άμ’ έπος, άμ’ έργον. Ο Θεός το λέγει και το κάνει. Του το ‘δωσε αυτό. Να κάνει κι αυτός τον κανόνα τον. Είναι σπουδαίο, να κάνει κανείς τον κανόνα του. Διότι ο κανόνας του Θεού μας βάζει στον ίσιο δρόμο. Αφού κανόνας σημαίνει και χάρακας, που χαράζομε ευθείες γραμμές και ό,τι άλλο.
Έκαμε κι ο προφήτης Ζαχαρίας τον κανόνα του. Με υπομονή και και εμπιστοσύνη στον Κύριο. Αφέθηκε πια. Αφού λίγο δυσκολεύτηκε και αφού ο Θεός με τον κανόνα τον έβαλε στον ίσιο δρόμο, τον δοκίμασε, ακόμη. Κι εκείνος δεν διαμαρτυρήθηκε πια. Μέσα του, ασφαλώς, θα έλεγε: «Κύριε, έχεις χίλια δίκαια. Συγχώρεσέ με. Παίδευσέ με. Αλλά κράτησέ με κοντά Σου. Μη με αφήνεις ποτέ και με τίποτε, Κύριε».
Και στη συνέχεια, ο προφήτης Ζαχαρίας βγήκε από το θυσιαστήριο και θυμίαζε. Ο λαός είχε ανησυχήσει. Δεν ήξερε, τι έγινε μέσα στο ιερό. Μέσα στο θυσιαστήριο. Τι συνέβη στον προφήτη Ζαχαρία. Ο οποίος ήτο λίαν αγαπητός στο λαό. Γιατί ήταν , όπως λέει το Ευαγγέλιο του Λουκά και θ’ ακούσουμε στη Θεία Λειτουργία, ήταν δίκαιος και άμεμπτος. Άνθρωπος, δηλαδή, του Θεού. Δίκαιος απέναντι στους ανθρώπους και άμεμπτος, χωρίς μομφή, ακατηγόρητος απέναντι στον Κύριο και στους αδελφούς.
Ήταν σπουδαίος ο προφήτης Ζαχαρίας. Και κατά την παράδοση, τον εφόνευσαν οι Ιουδαίοι, μεταξύ του Ναού και του Θυσιαστηρίου. Γιατί; Γιατί εδέχετο στο Ναό του Σολομώντος την Παναγία με το βρέφος Ιησού, και μετά την γέννα Της. Την εδέχετο στο χώρο των παρθένων. Εκεί που έμεναν αι παρθένοι, αι δίγαμοι νεάνιδες. Και λέει: «Μα, τι γίνεται; Η Μαριάμ εγέννησε κι εκεί την έχει ο Ζαχαρίας»; Μα ο Ζαχαρίας ήξερε καλά, ότι η Παναγία εγέννησε εκ Πνεύματος Αγίου. «Παρθένος έτεκε και Παρθένος έμεινε». Είναι «η προ τόκου, εν τόκω και μετά τόκον Παρθένος». Κι «η Παρθένος έτεκε Θεόν ενανθρωπήσαντα».
Κι όταν ψάχνανε οι στρατιώτες του Ηρώδου, να εύρουν το παιδίον Ιησούς και ρωτούσαν τον Ζαχαρία, αφού είχε ιδιαίτερες σχέσεις με την Παναγία και της έδειχνε τόση αγάπη και μέγιστη τιμή, εκείνος δεν απήντησε. Και τον εφόνευσαν μεταξύ του Ναού και του Θυσιαστηρίου. Και το αίμα του Ζαχαρίου του Προφήτου έρρευσε. Για να προεικονίσει το αίμα και του υιού του Ιωάννου, αλλά και του Αμνού του Θεού, και τηρουμένων των αναλογιών, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.
Αγαπούσαν, λοιπόν, τον προφήτη Ζαχαρία. Τον εσέβοντο. Γι αυτό και τώρα ανησύχησαν. Κι έλεγαν: «Τι, άραγε, συνέβη στον παπά μας; στον άνθρωπό μας; Στο λειτουργό του Κυρίου; Στον προφήτη»; Προφήτης ο Ζαχαρίας! Μεγάλος προφήτης! Σπουδαίος προφήτης! Αλλά και γενέτης και πατέρας του Τιμίου και ενδόξου Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου. Κι έχει και αυτός, καθώς και η αγία Ελισάβετ, η σύζυγός του, μεγάλη παρρησία στον άη-Γιάννη.
Κι εκεί παιδί τον έχουν. Στην άλλη πλάση. Στην αιώνια ζωή και στη Θεία Βασιλεία. Κι ασφαλώς τον παρακαλούν. Γι’ αυτό κι εμείς στις προσευχές μας κι όταν έχομε και προβλήματα ατεκνίας και ό,τι άλλο, ας βάνουμε κι εκείνους μεσίτες. Κι ας αφηνόμεθα στον Θεό. Ας παρακαλούμε, μέχρι που να γεράσομε. Αλλά να έχομε εμπιστοσύνη. Να τ’ αφήνομε σ’ Εκείνον. Να το θυμάται Εκείνος και να το ξεχνάμε εμείς.
Γιατί, άμα έχομε κάτι δύσκολο και το θυμόμαστε συνέχεια, έλεγε ο Γέροντας Πορφύριος, το ζούμε και υποφέρομε. Θυμάμαι, είχε πάει μια κυρία εκεί, νεαρά, που δεν έκανε τέκνα, και λέει: «Γέροντα, σε παρακαλώ πάρα πολύ, να με βοηθήσεις πάνω σ’ αυτό το ζήτημα». Κι ο Γέροντας τι της είπε; «Παιδί μου, προσπάθησε, να το ξεχάσεις. Άφησέ το στον Κύριο, και συ κάνε τις δουλειές σου. Και μην το σκέπτεσαι και μη σε βασανίζει. Κι ο Κύριος θα σε φροντίσει».
Έδωσε η ευχή του Γέροντα και η χάρη του Θεού και η καλή κυρία το ξέχασε σχεδόν. Κι ήταν ήσυχη. Είχε ηρεμήσει. Κοιμότανε. Έτρωγε. Έκαμε τις δουλειές της. -Όταν έχει κανείς μια έγνοια μεγάλη, δεν μπορεί να ησυχάσει.- Κι εκεί, σαν πέρασε λίγος καιρός, μια μέρα διαπίστωσε, πως ήτο εγκυμονούσα. Η ευχή του παππούλη κι η υπακοή, πο ‘κανε σ’ αυτόν, και η Χάρη του Κυρίου της έδωσαν το ζητούμενο. Γι’ αυτό, ας εμπιστευόμεθα στον Κύριό μας τα πάντα. Τα μικρά και τα μεγάλα. Τα σπουδαία και τα λιγότερο σπουδαία. Και περισσότερο τον εαυτό μας και τους άλλους στον Χριστό και Θεό μας. Είναι σημαντικό αυτό. Να τ’ αφήνομε σ’ Εκείνον. […]
Από το βιβλίο του Aρχιμανδρίτη Ανανία Κουστένη, «Λόγοι για τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο»,Η φιλέρημος Τρυγών, των εκδόσεων Ακτή, Λευκωσία 2010.,σελ. 9-
***
Κατά τον Εκκλησιαστικό Ιστορικό Σωζόμενο, το λείψανο του Προφήτη Ζαχαρία βρέθηκε στα χρόνια του αγίου Θεοδοσίου Β’ του Μικρού το 409, στο χωριό Κοφάρ της Ελευθερούπολης στην Παλαιστίνη, από κάποιο ονόματι Καλήμερο και φορούσε λευκό ένδυμα, μίτρα χρυσή στο κεφάλι, σανδάλια χρυσά, όπως ήταν στο θυσιαστήριο, όταν λειτουργούσε στον Θεό, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων, Δοσίθεος Β’ στη Δωδεκάβιβλο.
Το Ιερό λείψανο του Προφήτη Ζαχαρία βρίσκεται τώρα στην Ιταλία, τον 9ο αι. ο Εικονομάχος Αυτοκράτορας Λέων Ε’ ο Αρμένιος (813 – 820), δώρησε τα Λείψανα στο Δόγη της Βενετίας Άγγελο Particiano (811 – 827), όπως λέει ο Ιεροσολύμων Νεκτάριος στο έργο του περί της αρχής του Πάπα αντιρρήσεως. και φυλάσσονται σε ανθρωπόμορφη λειψανοθήκη, στον ομώνυμο Ναό, San Zaccaria της Βενετίας, σε αδιάφθορη κατάσταση..