Ποιο ήταν το τελευταίο καταγεγραμμένο ιστορικό πρόσωπο που αντίκρισε το σκήνωμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου;
Στην ιστορική μνήμη της Χριστιανικής Ανατολής διασώζεται μια συγκλονιστική εικόνα: ο Αββάς Σισώης, ένας από τους μεγαλύτερους ασκητές της ερήμου, στέκεται με δέος μπροστά στο σκήνωμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Αυτό το μοναδικό στιγμιότυπο, που αποτυπώνεται σε ορθόδοξες αγιογραφίες, αποτελεί πιθανώς την τελευταία καταγεγραμμένη μαρτυρία για κάποιον που αντίκρισε το σώμα του θρυλικού στρατηλάτη.
Το συγκλονιστικό στιγμιότυπο: Ο Αββάς Σισώης μπροστά στο σκήνωμα του Αλεξάνδρου
Η σκηνή που έχει μείνει στην παράδοση είναι λιτή, μα αποκαλυπτική. Ο ασκητής Σισώης στέκεται μπροστά σε έναν ανοιχτό τάφο, μέσα στον οποίο βρίσκεται το άφθαρτο σώμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Με βλέμμα γεμάτο κατάνυξη και λόγια που μαρτυρούν τη ματαιότητα της κοσμικής δόξας, ο Άγιος αναφωνεί:
«Ω θάνατε, τίς δύναται φυγείν σε;… Πώς ήν η δόξα σου και η μεγαλοπρέπεια! Αλλ’ ιδού, νυν υπό γης καταπέπτωκας.»
Η σκηνή δεν περιγράφεται σε λεπτομέρεια σε κείμενα της εποχής, αλλά διασώζεται εικαστικά και υμνολογικά. Οι βυζαντινές τοιχογραφίες —όπως αυτή που βρίσκεται στο μοναστήρι του Αγίου Σισώη στη Βόρεια Ελλάδα και σε άλλες μονές του Άθω και της Ρουμανίας— παρουσιάζουν τον ασκητή με σχήμα και ράσο να συλλογίζεται το τέλος του ανθρώπου, ακόμη και του πιο μεγάλου βασιλιά της ιστορίας.
Η σύνδεση με την Αίγυπτο: Ο Άγιος στον τόπο του Αλεξάνδρου
Ο Αββάς Σισώης έζησε στην Αίγυπτο, στην κοιλάδα της Νιτρίας, στη λεγόμενη Σκήτη της ερήμου. Ήταν μαθητής του Μεγάλου Αντωνίου και από τους πλέον σεβαστούς πατέρες της ερήμου, ασκητής μεγάλης αυστηρότητας και σοφίας. Κατά την Παράδοση, η ασκητική του ζωή τον έφερε κοντά στην περιοχή της αρχαίας Αλεξάνδρειας, ενώ ορισμένοι μελετητές θεωρούν ότι έζησε ακόμη νοτιότερα, κοντά στην αρχαία Μέμφιδα ή την περιοχή της Αμμωνίας.
Η σύνδεση του Αββά Σισώη με τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου δεν είναι τυχαία. Αν δεχτούμε ότι ο ασκητής πράγματι αντίκρισε το σκήνωμα του Αλεξάνδρου, αυτό σημαίνει ότι κατά τον 4ο ή 5ο αιώνα μ.Χ., ο τάφος του στρατηλάτη ήταν ακόμη ορατός, άθικτος και προσβάσιμος — γεγονός που ενισχύει την υπόθεση ότι ο τάφος του Μεγάλου Βασιλιά βρίσκεται στην Αίγυπτο.
Ο βίος του Αββά Σισώη
Ο Αββάς Σισώης γεννήθηκε γύρω στον 4ο αιώνα και ανήκει στην πρώτη γενιά των χριστιανών ασκητών που εγκαταστάθηκαν στην αιγυπτιακή έρημο. Ήταν μαθητής του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου και από τους πιο γνωστούς “Πατέρες της Ερήμου”. Ο τόπος της ασκήσεώς του ήταν κυρίως το όρος του Αγίου Αντωνίου και αργότερα η Σκήτη της Νιτρίας.
Ο βίος του διασώζεται στο Γεροντικό, με πλήθος διδακτικών λόγων και παραδειγμάτων. Ο Σισώης ήταν γνωστός για τη σοφία του, τη βαθιά ταπείνωση και τη σιωπηλή του διάκριση. Κάποτε, ένας υποτακτικός τον ρώτησε:
— Τί πρέπει να κάνω για να σωθώ;
Και ο Σισώης απάντησε:
— Να μην εμπιστεύεσαι τον εαυτό σου, να προσεύχεσαι αδιάλειπτα και να μην κρίνεις κανέναν.
Ο Άγιος κοιμήθηκε ειρηνικά γύρω στα τέλη του 5ου αιώνα. Οι τελευταίες του λέξεις, σύμφωνα με το Γεροντικό, ήταν:
«Ήλθεν ο Κύριος, και λέγει: Φέρετέ μοι το σκεύος της ερήμου.»
Συμπέρασμα: Μήπως ο τάφος του Αλεξάνδρου είναι εκεί;
Η μαρτυρία του Αββά Σισώη, έστω και μέσα από την αγιογραφική και υμνολογική παράδοση, αφήνει ένα λογικό ίχνος: Εφόσον ο Άγιος έζησε και ασκήτεψε στην Αίγυπτο, και είδε το σκήνωμα του Αλεξάνδρου, τότε ο τάφος του Μεγάλου Στρατηλάτη πιθανότατα βρίσκεται εκεί. Όχι στη Μακεδονία, ούτε σε κάποια μυστηριώδη πόλη της Ανατολής, αλλά στην αιγυπτιακή γη, όπου ο Αλέξανδρος ετάφη με τιμές θεού.
Η Εκκλησία δεν ενδιαφέρεται τόσο για το πού βρίσκεται το σώμα ενός κοσμικού βασιλέα. Αλλά η συνάντηση αυτή, μεταξύ του Αγίου της ταπεινώσεως και του Αυτοκράτορα της κοσμικής δόξας, είναι μια ισχυρή υπενθύμιση:
«Μάταια τα εγκόσμια. Ο θάνατος δεν διακρίνει αξιώματα. Μόνο η ταπείνωση μένει αιώνια.»
Ρωμιοί της Πόλης
romioitispolis.gr